Thưởng thức trà vốn là nét đẹp văn hóa của người Việt. Trong rất nhiều loại trà ở Việt Nam thì trà cung đình Huế có phần đặc sắc hơn bởi đây không chỉ đơn giản là một thứ thức uống mà thưởng thức trà cung đình còn là một nét văn hóa của mảnh đất Di sản. Gọi là trà cung đình bởi thú uống trà, thưởng trà bắt nguồn từ cung điện Huế. Trước đây, văn hóa này chỉ dành cho vua quan do sự đa dạng trong việc chuẩn bị để nấu một bàn trà cho đến các nghi thức cầu kỳ của việc thưởng thức trà, người dân thường không có điều kiện để thực hành. Trà cung đình Huế không chỉ là một loại nước uống giải khát mà còn là liều thuốc bổ dành cho nhiều người thưởng thức. Trà cung đình Huế không chỉ là thức uống giải khát mà còn là liều thuốc tiên cho sức khỏe. Có nhiều loại trà khác nhau mà mỗi loại lại là một bài thuốc. Có trà dành cho người già để bình ổn huyết áp, có trà dành cho nữ giới giúp làm mịn da, có trà lại dành cho trai tráng giúp bổ thận lại có cả loại dành cho người bị bệnh tiểu đường hay có những loại giúp người uống bớt suy nhược cơ thể, giảm stress… Chỉ cần nghe thế thôi là đã đủ biết để có một ấm trà không hề đơn giản. Thành phần để chế biến trà dĩ nhiên là gồm phần trà và nước, chưa kể tùy theo từng vị mà thêm các thành phần hoa, quả hay các loại lá khác nhau. Tuy cũng chỉ từng đấy công đoạn nhưng mỗi công đoạn của trà cung đình cầu kỳ hơn thường nhật khá nhiều.Từ việc hái trà đã phải tuân thủ nghiêm ngặt theo quy định, hái giờ nào, hái ra sao, cắt ngắt ngọn, ngâm tẩm trà trong bao lâu, phơi và sấy khô như thế nào…Nước để chế biến trà phải là nước mưa được hứng vào chum, vại sạch; nếu là lấy nước giếng thì phải nước giếng có độ sâu như thế nào…Phức tạp, cầu kỳ như thế mới chỉ là công đoạn chuẩn bị Nguyên liệu. Đến phần chế biến trà mới lắm công phu, nước sôi phải đảm bảo chỉ ở dạng sủi tăm, nước sôi quá già sẽ làm cho trà bị nồng, giảm hương thơm. Nước nóng sẽ không đủ đảm bảo trà tiết ra đủ chất, đủ vị… Rồi sau đó là tùy vào từng loại trà mà thêm các thành phần hoa, hay quả hoặc một ít thứ lá cây quý nào đó. Người dân ở Huế ngày nay vẫn kể câu truyện về việc thưởng thức trà xưa kia chỉ dành cho vua. Để chế biến trà cho chúa, vào buổi chiều tối các nữ tì trong cung sẽ chèo thuyền ra hồ Tĩnh Tâm trong Hoàng Thành và cho trà vào giữa những búp sen. Sáng sớm hôm sau sẽ ra hồ sen để lấy trà đã được ướp mùi sen thiên nhiên, thuần khiết pha dâng lên vua. Trà cung đình dành cho vua không sử dụng một bộ ấm chén cho cả bốn mùa mà phải có bốn loại chén khác nhau để thích hợp với thời điểm Xuân, Hạ, Thu, Đông. Đấy là câu chuyện kể về ngày xưa. Giờ đây trà cung đình được bán phục vụ cho mọi tầng lớp. Cách pha trà và thưởng trà cũng không còn quá cầu kỳ như vậy nữa, song với người Huế uống trà vẫn là một hình thức lễ thức, một nét đẹp văn hóa cần giữ giàng. Trước kia, trà dành cho vua thường được ướp với sen ở hồ Tĩnh Tâm trong Hoàng Thành. Trà với vòi hoa sen thiên nhiên cho người thưởng thức cảm giác thanh thoả, tĩnh lòng... Những gia đình làm trà cung đình ở Huế hầu hết đều thuộc dòng dõi vua quan triều nhà Nguyễn với những bí quyết riêng được truyền qua nhiều thế hệ. Những loại thảo dược hay được sử dụng trong trà cung đình gồm: vối nụ, tim sen, đại táo, hồng táo, khổ qua, cam thảo, hoa hòe, hạt chi chi, hoài sơn, hoa cúc, huê hồng, atiso… Sau khi được bào chế qua đủ các công đoạn bí truyền của từng gia đình, trà sẽ được chọn giờ để “sao vàng hạ thổ” theo quy luật âm – dương, không sử dụng bất kỳ loại hóa chất phụ gia nào. Với người Huế, thưởng thức trà là một lễ thức, một nét văn hóa đẹp cần được gìn giữ Người Huế thường thưởng trà cùng với một loại bánh đặc sản nào đó ví dụ như bánh đậu xanh, hạt sen hoặc kẹo lạc… Các quán trà cổ thường có chung một đặc điểm là không gian yên ắng, không khí mát mẻ, khiến cho người thường trà cảm thấy đích thực thanh thản, dễ chịu. Bởi là một nét hữu hình của Huế nên hiện giờ có khá nhiều quán trà cung đình được mở ở tỉnh thành này. Trong số đó có quán trà Vũ Di, gần đồi Thiên An, quán trà rộng được trang hoàng theo lối kiến trúc đặc trưng xứ Huế. Sân vườn của quán rợp bóng cây, xen giữa đó là những nhà sàn với mái lợp tranh dành cho khách đến uống trà. tiếng rằng trà cung đình nhưng mức giá để thưởng thức thứ nước uống này không hề đắt, chỉ giao động từ 30.000 – 50.000 cho một chén trà. Đến với mảnh đất Di sản này, bên cạnh việc thăm quan những công trình kiến trúc, lăng tẩm thì việc đến và thưởng thức trà cung đình Huế cũng là một việc không thể bỏ qua.
