Pha lê Cộng Hòa Séc được sản xuất tại các vùng Bohemia và Silesia, hiện nay là một phần của Tiệp Khắc. Kỹ thuật chế tạo pha lê ở nơi đây đã có từ lâu đời và được cả thế giới công nhận cả về chất lượng lẫn vẻ đẹp bên ngoài, từ thiết kế đến độ thuần khiết. Pha lê Tiệp có đặc điểm gì nổi bật? Việc sản xuất pha lê Tiệp được cắt bằng tay là một trong những truyền thống lâu đời nhất trong ngành công nghiệp này. Tại Séc, thủy tinh và pha lê đã được sản xuất tại Bohemia trong hơn 800 năm qua. Kỹ năng của các nghệ nhân phối hợp với sự khéo léo trong từng thao tác đã tận dụng được tối đa sự khúc xạ ánh sáng thật đẹp. Sự có tiếng của pha lê Tiệp không chỉ được tạo nên từ truyền thống được tích lũy qua nhiều thế kỷ, mà còn được đánh giá về kỹ năng, kinh nghiệm; chất lượng thợ nghề và khả năng tạo ra một hàng hóa bắt mắt, trang nhã qua những kỹ thuật không giống nhau. Mặc dù hiện nay, với khoa học và công nghệ hiện đại, có thể nâng cao chất lượng pha lê hơn, tuy nhiên về cơ bản, vẫn phải dựa vào những kĩ thuật thủ công có từ lâu đời. Bằng cách dùng kỹ thuật thổi thủy tinh để tạo thành một hàng hóa thô, sau đó hoàn thiện và trang trí bằng các phương pháp không giống nhau, phối hợp với kĩ thuật của người thợ thủ công tạo nên một hàng hóa mang giá trị nghệ thuật cao. Pha lê Tiệp ra đời như thế nào? Là một dạng biến thể khác của thủy tinh, pha lê gồm silicat kali trộn thêm một lượng oxit bari khi được sản xuất. Các mặt hàng thủy tinh lâu đời nhất đến từ Ai Cập cổ đại, với công nghệ chế tác thủy tinh trước tiên là guồng quay sợi thủy tinh được tạo nên từ đất sét. Và thủy tinh thổi cổ nhất được suy nghĩ rằng được chế tác từ Fenicia và Hy Lạp cổ đại. Mặc dù những tinh thể thủy tinh Ai Cập đầu tiên được tạo ra từ những chất liệu không hoàn hảo nhưng đã khá trong. Vào thế kỷ thứ 3 và thứ 2 TCN, tri thức chế tác thủy tinh được lan rộng khắp Địa Trung Hài, với các hàng hóa tiêu biểu được sản xuất trong thời cổ đại là bình hoa, chai, ly đơn giản. Phát hiện ra những cổ vật thủy tinh lâu đời nhất như vòng tay, hạt ở Tiệp Khắc có xuất xứ từ các vùng Celtic, từ khoảng thế kỷ thứ 3 TCN. Nhiều tài liệu lịch sử chỉ nhắc đến kĩ thuật chế tạo thủy tinh và pha lê ở Cộng Hòa Séc từ thế kỷ thứ 12, 13. Một trong những nhân tố quyết định đến sự phát triển của ngành sản xuất pha lê chính là truyền thống tiếp nối từ đời này sang đời khác ở các gia đình người Tiệp, và chi phối mạnh mẽ đến công nghệ chế tạo pha lê ở các nước Trung Âu. Nung chảy thủy tinh là bí mật được truyền từ thế hệ trước sang thế hệ sau và khiến thủy tinh Tiệp Khắc trở nên có tiếng. Đóng góp lớn nhất của các nhà máy sản xuất thủy tinh, pha lê Tiệp là sự nung nóng chảy thủy tinh với màu xanh cobalt của gia đình Schurer ở Bắc Bohemia vào thế kỷ XVI, khám phá ra pha lê tại Muller Glassworks ở vùng Šumava và xem thêm ra công nghệ tráng men và thủy tinh Hyalite của Ngài B. Egermann vào nửa đầu thế kỷ 19. Đặc trưng của sản xuất thủy tinh, pha lê Tiệp trong vài thế kỷ tới đều bị tác động bởi nhân tố Gothic. Công nghệ tạo ra thủy tinh Gothic đã được hoàn thiện qua các thời đại, mặc dù truyền thống cũ vẫn được tiếp tục và làm mới theo thời gian. Bằng cách này, một phong cách nghệ thuật mới đã phát triển, trong nền văn học của Cộng Hòa Séc được gọi là “Thủy tinh Tiệp”. Thủy tinh Gothic của Tiệp được làm từ khối thủy tinh lục được gọi là “Forest Glass”. Ngược lại với thủy tinh của Đức có sắc xanh đậm, thì thủy tinh Tiệp lại có màu xanh lục nhạt, gần giống với màu sắc của pha lê vào những năm sau này. Vào thời điểm đó, loại thủy tinh này rất phổ biến và lượng thủy tinh khổng lồ được xuất khẩu vào thế kỷ 14 không chỉ ở Đức mà còn cả ở Pháp và Flanders. Thủy tinh Tiệp được đặc trưng bởi các rãnh mảnh và các chén tròn được trang trí bởi các sợi xoắn ốc khắc trên kính. Những kĩ thuật trang trí này được phát minh ở vùng Cận Đông và lan sang Trung Âu vào thế kỷ XIII nhờ Thập tự chinh. Những xưởng sản xuất của Tiệp đã chấp nhận kĩ thuật này tuy nhiên vẫn được tùy chỉnh theo cách trang trí đặc trưng của Tiệp. Trong thời kỳ Phục Hưng, khoảng giữa thế kỉ XVI ở Cộng Hòa Séc, tráng men theo style Venice Khi bắt đầu xuất hiện. Kĩ thuật này đã tranh thủ bị các nhà sản xuất thủy tinh thay đổi để phù hợp hơn, tạo thành cảm tưởng mạnh mẽ, ngược lại với sự tinh tế, mỏng manh từ thủy tinh Venice. Kỷ nguyên của Hoàng đế Rudolf đã tác động rất lớn đến nghệ thuật Cộng Hòa Séc. Vào cuối thế kỷ XVI và đầu thế kỷ 17, phong trào khắc thủy tinh Khi bắt đầu xuất hiện, được tiên phong bởi Casper Lehmann, ban đầu chỉ là một thợ cắt kim cương thủ công. Ông là người trước tiên chế tạo những chiếc cốc được trang trí bằng các bản khắc phong phú. Kỹ thuật này đã quyết định nên style Baroque của Tiệp sau này. Sau chiến tranh 30 năm, thủy tinh trong suốt dần dần Bắt đầu được coi là pha lê. Pha lê Tiệp đã trở thành một hàng hóa đặc trưng với phong cách Baroque và trở nên vô cùng nổi tiếng. Tiệp bỗng trở thành người sản xuất pha lê lớn nhất thế giới. Vào thời điểm này, nhiều văn phòng xuất khẩu thủy tinh mới đã được thành lập và liên kết với nhiều cảng quan trọng, không những ở Châu Âu mà còn ở cả Châu Á và Nam Mỹ. Nửa sau của thế kỷ 18, việc sản xuất thủy tinh Baroque dần dần sụt giảm, các nhà xưởng buôn bán ế ẩm. Ở một vài vùng, sản xuất thủy tinh tráng men dần quay trở lại, thường dành cho người có tiền và bình dân. Cuộc khủng hoảng đạt đỉnh điểm diễn ra vào thời chiến tranh Napoleon. Từ năm 1860 đến năm 1869, nhờ sản xuất ly sữa (opaline glass) đã khiến cho thủy tinh Tiệp có tiếng toàn cầu. phân biệt pha lê một cách giản đơn nhất phân biệt pha lê và thủy tinh ko phải việc khó, ta có thể dùng mắt và những xúc giác của cơ thể để phân biệt được những đặc điểm: Pha lê thường nặng hơn hẳn so với thủy tinh, cầm viên pha lê trên tay ta sẽ có cảm tưởng rất nặng tay. Độ tán sắc ánh sáng: thủy tinh trong suốt nhưng vẫn có phần hơi mờ đục, còn pha lê lại rất thanh khiết, để dưới ánh đèn hay ánh mắt trời sẽ chiết quang tạo thành ánh sáng sắc sảo như cầu vồng 7 màu. Chỉ với cú gõ nhẹ vào thành hàng hóa pha lê, bạn sẽ thấy tiếng ngân vang dài, xa và rất thanh do độ cứng và dạng tinh thể của nó.
